Analize e personazhit te Hamletit

Hamleti ka mahnitur lexuarit per shekuj, dhe gjeja e pare qe mund te themi per te eshte qe ai eshte nje personazh enigmatik. Ka gjithmone dicka me shume ne karakterin e tij sesa ne karakteret e personazheve te tjere ne veper, dhe nje lexues i mire kupton qe asnjehere nuk arrin te kuptojne gjithcka rreth personazhit te Hamletit. Ai ka dicka qe nuk arrihet te shihet “me sy te lire”. Kur Hamleti flet, duket sikur ka dicka te rendesishme qe ai nuk e thote, ndoshta dicka qe ai nuk e di as vete. Aftesia e te shkruarit monologje dhe dialogje qe krijojne kete efekt eshte nje nga arritjet me te medha te Shakespeare.

Nje student universiteti studimet e te cilit nderpriten nga vdekja e te atit,  Hamleti eshte shume filozofik. Ai terhiqet nga pyetje te veshtira, ose te pamundura per t’ju pergjigjur me saktesi. I perballur me evidencen e vrasjes se tea tit nga xhaxhai i tij, evidence qe cdo personazh tjeter ne veper do ta besonte, ai behet i vendosur per te provuar fajin e xhaxhait. Standarti i ‘pertej nje dyshimi te konsiderueshem” eshte i pamjaftueshem per te. Ai eshte njesoj i lidhur me pyetje rreth jetes pas vdekjes, vetevrasjen, dhe cfare ndodh me trupin pas vdekjes, lista eshte e gjate.

Edhe pse ai eshte aq i miremenduar, Hamleti shpesh vepron i nisur nga ngutja e momentit dhe shfaq tipare impulsive, psh kur godet Apollonin pertej perdes, pa pare ende kush fshihej aty. Ai duket te vihet me shume lehtesi ne rolin e nje njeriu te cmendur, duke u sjelle ne menyre te pamenduar dhe me ane te deklaratave te “paqarta”.

Eshte shume e rendesishme te thkesojme se Hamleti eshte ekstremisht melankolik dhe i shkeputur nga ngjarjet politike ne Danimarke dhe nga familja e tij- ne fakt nga e gjithe bota. Ai eshte shume i zhgenjyer nga martesa e shpejte e nenes se tij pas vdekjes se te atit dhe largohet ne menyre te frikshme nga Ofelia, gruaja qe dikur deklaronte se dashuronte. Ne boten e tij, ai shfaq percmim per femrat ne pergjithesi. Ne shume raste ne veper, ai paramendon vdekjne e tij, madje dhe vetevrasjen.

ANALIZË: “Hamleti, Princ i Danimarkës” - U. Shekspir A e vrau mbretin Hamlet i vëllau Klaudi apo i biri princi Hamlet?!

- Pas vdekjes misterioze dhe të dyshimt të mbretit Hamlet të Danimarkës, si mbret i Danimarkës bëhet i vëllau Klaudi e jo biri i tij princi Hamlet. Ai varroset çuditërisht pa prezencën e të birit princit Hamlet, pasi që tek pas dy muajve që nga vdekja e ish mbretit Hamlet i biri i tij princi Hamlet kthehet në pallatin mbretëror. Nuk vonon dhe në oborrin mbretëror na paraqitet “Fantazma e armatosur” e ish mbretit Hamlet. Ajo i thotë të birit princit Hamlet se i vëllau Klaudi e ka vrarë atë duke ia derdhur helmin në vesh, kur ai po flinte në kopsht! 

- Vdekja misterioze e mbretit Hamlet dhe fjalët e Fantazmës janë momenti kyq i vazhdimsisë së dramës. Këtu diçka e mistershme po ndodh dhe detyrimisht për të zbuluar se cila është e vërteta e vdekjes së mbretit Hamlet, na lindin shumë pyetja logjike: 

- A mund dhe sa mund të besohet hipoteza që bazohet vetëm në fjalët e një Fantazme, se; Mbretin Hamlet e ka vrar i vëllau Klaudi dhe atë derisa ishte duke fjetur në gjumë?! 

- A ka mundësi që njeriu përderisa fle në gjumë, ta shoh vrasësin e tij? Jo!

- A ka Fantazmë të armatosur të tërin me çelik nga koka gjerë në këmbë?! Jo!

- A ishte Fantazma e ish mbretit Hamlet fantazmë e vërtet apo ishte inskenim dhe nga kush? Të shohim në vazhdim.

Për t’iu përgjigjur këtyre pyetjeve substanciale, pra për të ardhur deri tek e vërteta dhe për ta zbuluar këtë mister, se çka në të vërtet kishte ndodhur në oborrin mbretëror të Danimarkës, neve na duhet që në bazë të disa shkëndijzave që na i jep autori U.Shekspiri t’i inskenojm disa nga ngjarjet substanciale e që autori pothuajse qëllimisht na i lë në gjysëm errësirë. Por para se t’i shohim ato skena substanciale, siq është skena e vrasjes së mbretit Hamlet, etj., vetvetiu na lindin shumë pikëpyetje logjike e që përgjegjiet në këto pyetje, sigurisht se na zbërthejn këtë mister dhe na qojnë drejtë zbulimit të së vërtetës. 

E pikëpyetjet e mija logjike, janë: 

- A thua vallë, pse U.Shekspir nuk na e jep në fillim skenën e vdekjes së mbretit Hamlet? 

- Pse çmenduria e princit Hamlet koincidon me vdekjen e babait të tij?

- Për çfar arsye princi Hamlet nuk ishte prezent në varrimin e babait të tij dhe ai nuk u kthye në Oborrin Mbretëror për dy muaj, që nga vdekja e të atit?

- A mund dhe sa mund të besohet hipoteza që bazohet vetëm në fjalët e një “Fantazme” se ish Mbretin Hamlet e ka vrar vëllau Klaudi dhe atë derisa ishte duke fjetur në gjumë?! 

- A ka mundësi që njeriu përderisa fle në gjumë, ta shoh vrasësin e tij? 

- A ka Fantazmë të armatosur të tërin me çelik nga koka gjerë në këmbë?!Pastaj,

- Si është e mundur që në aktin e parë, Fantazmën e armatosur e shohin Marceli, Bernardi dhe Horati, kurse në aktin e tretë gjatë konfliktit të Hamletit me të ëmën, Gertruda as nuk e pa fantazmën as nuk e dëgjoi kur fantazma po i fliste Hamletit?!

- Pse Gertruda i tha Hamletit; “Kjo është thjesht prodhim i trurit tënd/ Fantazma e jote është mendjeshkrepje”/. Pastaj,

- A ishte Fantazma e ish mbretit Hamlet fantazmë e vërtet, apo Fantazma ishte inskenim i vet princit Hamlet?!

- A ka dashur vet Hamleti që përmes inskenimit të “Fantazmës” ta zbulojë vrasësin e të atit, apo me inskenimin e Fantazmës princi Hamlet ka dashur që t’i largohet sa më shumë të vërtetës rreth vrasjes së ish mbretit Hamlet!? 

- A ia kushtoi Hamleti shfaqjen “Vrasja e Gonzagos” Klaudit apo Ofelisë?!

- Pse Ofelia te shfaqja “Vrasja e Gonzagos” reagoi e para dhe ajo e humbi torruan dhe me kureshtje e pyeti Hamletin se cila është domethënia e shfaqjes!? Pse ajo u shqetësua dhe i thotë Hamletin me ndrojtje “ç’do të thotë kjo”!? 

- Pse princi Hamlet i tha Ofelisë se mund të shpjegoj ndjenjat e asaj dhe të dashnorit tënd? 

- Pse Hamleti i thotë Ofelisë se nuk e donte, bile ia mohoi edhe dhuratat që ia kishte dhënë vet ai. 

- Pse Hamleti i thotë Ofelisë të shkojë në manastir, pra në një mënyrë Hamleti e quan Ofelinë prostitutë? 

- A bëri Ofelia vetëvrasje për shkak të vdekjes së të atit Pollonit, apo ajo bëri vetëvrasje për gabimin e saj çnderues dhe për humbjen e princit të saj, Hamlet?! Pastaj, 

- Pse U. Shekspiri nuk na tregon skenën kur Hamleti po internohej për në Angli? 

- Si u bë që Rozenkranci dhe Gildesterni të vazhdojn rrugën për në Angli pa Hamletin, kur dihet se detyra e Rozenkrancit dhe Gildesternit ka qenë që ta dërgojn Hamletin në Angli?

- Çka ndodhi në të vërtet gjatë sulmit të anijes në det, mes Hamletit dhe “piratëve”?

- Si u bë që “piratët” t’a kthejnë princin Hamlet për në Danimark, pa therrë në këmbë, kur dihet se gjahu më i vlefshëm i piratëve është zënia peng e ndonjë personaliteti, siç ishte një princ, në mënyrë që më pastaj, lirimin e tij ta kushtëzojnë me një haraç të majmë?! 

- A kanë qenë ata piratë të vërtet apo ata kanë qenë njërëzit e Fortimbrasit të Norvegjisë?

- Pastaj si u bë që vulën mbretërore, princi Hamlet ta ketë në xhep, kur dihet se vula mbretërore është vetëm një dhe ajo qëndron e ruajtur në zyrën e pallatit mbretëror? Pra, a mundet Hamleti të ketë përdorur vulë mbretërore të falsifikuar, apo Hamleti e gënjeu Horatin për ballafaqimin e tij me piratët?! Pastaj,

- Pse autori U. Shekspiri nuk na tregon jetën dhe veprimtarinë e princit Hamletit gjatë studimeve në Universitetin e Vitenbergut që ndodhet në Norvegji?!

- A ka gisht Fortimbrasi i Norvegjisë që përmes Hamletit t’i bëjë komplot mbretit Klaud? 

- Pse dhe si ndodhi që princi Hamlet në minutën e fundit para se të vdes, ia lë amanet Horatit, që si mbret i ri i Danimarkës duhet të bëhet Fortimbrasi i Norvegjisë? 

-Si u bë që menjëherë pas tragjedisë që ndodhi në oborrin mbretëror, ose më sakt një minutë pas vdekjes së princit Hamlet, vjen Fortimbrasi dhe ambasadori Anglez, dhe menjëherë Fortimbrasi i Norvegjisë bëhet mbret i Danimkarkës?! 

- A thua vallë, pse Fortimbrasi, tash si mbret i Danimarkës, ia bëri nderimet madhështore vetëm kufomës së Hamletit e jo edhe kufomave të të tjerve?! 

- A do të thotë kjo se, mos ndoshta Fortimbrasi, si ish armiku i Danimarkës e tash mbret i saj i do e respekton vetëm tradhëtarët e Danimarkës dhe i nderon vetëm shërbëtorët e tij?! 

- Duke iu përgjigjur këtyre pyetjeve e që këto pyetje në vete përmbajn edhe përgjegjiet, ne vetëm atëherë mund të arrijmë të zbërthejmë misterin katërshekullor të Hamletit dhe vetëm atëherë do të zbulojmë të vërtetën rreth asaj se si dhe çka ka ndodhur në të vërtet në oborrin mbretëror të Danimarkës e që autori me ose pa qëllim nuk na i jep dhe i ka mbajtur si ngjarje në gjysmë errësir dhe sekrete. 

- E Skenat logjiko-reale që burimin e kanë nga përgjegjiet e pyetjeve të më sipërme si dhe te disa shkëndijza që na i jep vet autori, simbas meje janë; 

- Princi Hamlet, pa paralajmërim, natën vonë kthehet nga Universiteti i Vittenbergut i cili universitet ndodhet në Norvegjinë e Fortimbrasit. Me të arritur në oborrin mbretëror të Danimarkës, Hamleti hynë pa trokitur në dhomën e të dashurës së tij Ofelis. Tmerrohet kur e gjen babain e tij, mbretin Hamlet duke fjetur në shtrat me të dashurën e tij me Ofelinë. Në atë çast Hamleti nga ajo pamje që po sheh, pëson një traum të rëndë psikologjike dhe gati sa nuk çmendet. Ai përderisa e shehë babain e tij që po flinte në krah e vëren veshin e tij dhe në atë gjendje të rëndë psikike dhe thyerje shpirtërore Hamleti ia derdhë babait të tij helmin në vesh dhe kështu e vret të atin përderisa ai ishte në gjumë. Hamleti pasi e kryen kët&eu ml; krim, pa u vonuar dhe pa e parë askush, ashtu siç kishte ardhur, ikën nga vendi i krimit dhe kthehet andej nga kishte ardhur... Hamleti e kryen këtë vrasje në gjendje të tronditjes së rëndë psikike, ... 

Deri te ky konkludim kemi ardhur për shumë arsye.

Kjo për Hamletin, siq dihet, ishte vrasja e tij e parë dhe psikologët e shpjegojn se kur njeriu e kryen vrasjen e tij të parë, ai njeri e pëson një turbullirë shpirtërore dhe çrregullim psikologjik dhe atij i nevojitet për tu stabilizuar psiqikisht një kohë pushimi minimum dymujore. Tani më kuptohet çart se pse çmenduria e Hamletit koincidon me vdekjen e babait të tij dhe se tash dihet se për çfar arsye Hamleti nuk ishte prezent në varrimin e të atit si dhe pse ai mungoi për dy muaj që nga vdekja e të atit, sigurisht sepse Hamletit i nevojitej kohë për stabilizim psiqik. 

Kjo pra ishte arsyeja se përse autori U. Shekspir nuk na e jep skenën e turpshme të vdekjes së ish mbretit Hamlet nga i biri i tij.

- Në anën tjetër kur Ofelia zgjohet nga gjumi, pranë saj e ka kufomën e mbretit Hamlet. Në një situatë të tillë, ajo është e detyruar ta fsheh mëkatin e saj dhe të heshtë! Ajo e dërgon kufomën e mbretit Hamlet në kopshtin e tij, dhe për ta fshehur turpin e saj, ajo alarmon rrejshëm se; Mbreti Hamlet ka vdekur nga një kafshim i gjarprit duke fjetur në kopsht. Në të vërtet ajo nuk e di se mbreti është vrarë. Ofelia mendon se Mbreti ka vdekur natyrshëm nga pleqëria ose nga ndonjë atak i zemrës, pasi që ai ishte i thyer në moshë. 

- Nga ana tjetër, Klaudi kur e sheh se trashëgimtar i fronit mbretëror, princi Hamlet nuk erdhi në varrimin e të atit, e biles ai nuk u bë i gjallë as dy muaj pas vdekjes së të atit e në anën tjetër shteti i Danimarkës duhet t’a ketë një Mbret, atëherë në mungesë të princit Hamlet, i vëllau Klaudi me të drejt e shpalli veten Mbret i Danimarkës! 

Mund të konkludojmë se mosardhja e princit Hamlet në varrimin e të atit, çmenduria dhe mungesa dymujore e princit Hamlet e kanë bërë Klaudin Mbret të Danimarkës. 

- Tash të shohim se ku ishte dhe çka bëri Hamleti gjatë këtyre dy muajve në mungesë që nga vdekja e të atit e deri pak para se të paraqitej fantazma e armatosur në oborrin mbretëror?! 

- Hamleti gjatë dy muajve në mungesë, sigurisht se ishte në Universitetin e Vitenbergut në Norvegjinë e Fortimbrasit! Ai gjatë këtyre dy muajve në munges, (që i duheshin për stabilizim psiqik e shpirtëror), me mjeshtrinë e tij prej një artisti të vërtetë e ka shfrytëzuar kohën dhe e ka bërë me përpikmëri planin e komplotit për rrëzimin e Klaudit nga froni mbretëror. Në këtë planë komploti (siq do ta shohim në fund) sigurisht se i ka ndihmuar Fortimbrasi i Norvegjis! Për këtë arsye me t’u kthyer Hamleti në Oborrin mbretëror të Danimarkës, ai për të vënë në jetë planin e tij të komplotit, fillimisht fshehurazi e angazhon kipcin e ish mbretit Hamlet, që ta luaj rolin e Fantazmës. Dhe nuk është çudi që menjëherë pasi kthimit të Hamleti në pallatin mbretëror, na paraqitet “fantazma e armatosur”. Dhe që nga paraqitja e “Fantazmës së armatosur” princi Hamlet na bëhet i gjallë. Po pra, sepse tek tash në oborrin mbretëror të Danimarkës ka filluar drama e vërtet, në inskenim dhe në regji të princit Hamlet.

- Që të arrijmë për ta zbuluar se; A ishte Fantazma e ish mbretit Hamlet, fantazmë e vërtetë apo ajo ishte e inskenuar nga vet princi Hamlet, duhet të analizojmë thellësisht bisedën e Hamletit me miqtë e tij Marcelin, Bernardin dhe Horatin. Në fakt, të vërtetën mbi vdekjen e ish mbretit Hamlet, autori U. Shekspir, nuk na e ka dhënë përmes fjalëve të “Fantazmës”, por shkëndijzat e së vërtetës rreth këtij misteri mund t’i gjejmë (në Aktin e parë), në dialogun në mes Marcelit, Bernardit dhe Horatit me Hamletin si dhe në dialogun në mes “Fantazmës” me princin Hamlet. Që në fillim kur Bernardi, Marceli dhe Horati i tregojnë Hamletit se; përderisa ishin duke ruajtur, dy netë me rradhë e kanë parë fantazmën e mbretit Hamlet... Princi Hamlet, sigurisht sa për të parë se a e kishin kuptuar ata inskenimin e tij apo jo, i pyet ata me kureshtje se;

- A ishte fantazma i mvrejtur, i zbehtë apo i skuqur!? A ishte mjekër thinjur apo jo?! A dukej si i zemëruar apo si i helmuar... etj.?! E ata i përgjigjen me naivitet:

- Fantazma i përngjante Mbretit ashtu siç ishte i gjallë, biles ishte i tëri i veshur në çelik, i armatosur nga koka gjerë në këmbë, me mjekrën përzier qime zi e qime bardh,... etj. Pasi shkojnë tre miqt e tij, Hamleti i çuditur flet me vete;”Fantazma e tim eti e armatosur”.D.m.th. As Hamleti nuk beson në Fantazmën e armatosur, por në anën tjetër sikur është i kënaqur që nuk ishte zbuluar inskenimi i Fantatazmës nga shokët e tij naiv.

- Nga përshkrimi që i bëjnë Bernardi, Marceli dhe Horati, Fantazmës së ish mbretit Hamlet, na lindin disa pyetje logjike:

- Athua vallë, a ka Fantazmë të armatosur të tërin me çelik nga koka gjerë në këmbë? Nuk ka! 

- Pastaj, a ka fantazmë të skuqur? Nuk ka! 

- A ka Fantazmë me qime të zeza? Nuk ka! ...

E vërteta kryesore zbulohet kur “Fantazma e armatosur” i thotë Hamletit; 

- “Tek po flinja/ në kopsht, pas zakonit tim/ yt ungj më vjen në gjumë me një shishe / plot me një lëng hebone të mallkuar,/ dhe helmin lepër ma kullon në vesh,/...”

- Lind pyetja logjike: Si është e mundur që ish Mbreti Hamlet, duke fjetur në gjumë, ta shohë vrasësin e tij, e ta dijë se i vëllau Klaudi ia paska qitur helmin në vesh?! 

- A ka mundësi që njeriu duke fjetur në gjumë, ta shoh vrasësin e tij!? JO! 

- Pra nga dialogu në mes Marcelit, Bernardit dhe Horatit me Hamletin, si dhe nga dialogu në mes Fantazmës me Hamletin, ne bindemi se Fantazma nuk ishte fantazmë e vërtet, por ishte një inskenim nga ana e Hamletit!.... Them inskenim sepse Fantazma as nuk mund të jetë i armatosur me çelik nga koka gjerë në këmbë, e as nuk ka mundësi që njeriu përderisa fle në gjumë, ta shoh vrasësin e tij! 

- Nga të gjitha këto fakte vijmë në përfundim se; Fantazma e mbretit Hamlet ishte një aktor i ngjashëm me ish mbretin Hamlet, e që në këtë rast mund të ishte kipci i Mbretit Hamlet që e luan rolin e “fantazmës së armatosur”. 

- Hamleti e dinte se këtë skenë të tij me “Fantazmën e armatosur“ të të atit, janë duke e përcjellur edhe Marceli, Bernardi dhe Horati… Për këtë arsye Hamleti e inskenoi Fantazmën, që përmes fjalëve të “Fantazmës” ta poshtëroj mbretin Klaud, sa më shumë të jetë e mundur para oborrtarëve dhe qytetarëve të Danimarkës dhe si të shpallët Klaudi si vrasës, atëherë ai shumë lehtë mund ta rrëzoj atë nga froni mbretëror! Përveq kësaj me inskenimin e Fantazmës Hamleti ka dashur që të ik sa më shumë nga e vërteta ç’nderuese dhe e turpshme e të atit me Ofelinë, dhe nga e vërteta rreth vrasjes së të atit nga vet ai.

- Hamleti perdori metoda që sot sigurimet e fshehta të shteteve te ndryshme e quajn; legjendim për të tjetërsuar të vërtetën e krimit që e bëjnë vet kriminelët. 

- Pra Hamleti kishte një mision e misioni i tij ishte; komploti dhe rrëzimi i mbretit Klaud nga froni Mbretëror i Danimarkës.

- Për këtë arsye për ta përfunduar misionin e tij, Hamletit i nevojitej vetëm një shkas dhe një dëshmitar qoftë ajo edhe një fjalë e një “Fantazme të armatosur”. Por pasi që Hamleti nuk kishte as shkas e as dëshmitar, atij iu dashtë ta inskenoj Fantazmën e të atit, në mënyrë që mëpastaj, ai të mund të veproj për ta përfunduar misionin e tij. 

- Se Hamleti (si një tip i sëmur skizofren) ka filluar t’i besoj gënjeshtrës së vet(inskenimit të fantazmës) na vërteton fakti se (siq thamë më lartë) përderisa në aktin e parë Fantazmën e armatosur e shohin Marceli, Bernardi dhe Horati, kurse në aktin e tretë gjatë konfliktit të Hamletit me të ëmën, Gertruda as nuk e sheh fantazmën as nuk e dëgjoi kur fantazma po i fliste Hamletit! Gertruda i tha Hamletit; “Kjo është thjesht prodhim i trurit tënd/ Fantazma e jote është mendjeshkrepje”/. Kjo vërteton se kur një tip skizofren e thur dhe e inskenon një gënjeshtër (siq bëri Hamleti me fantazmën e armatosur) Ai tip skizofren fillon ti besoj gënjeshtrës së vet dhe i bindur vazhdon të jetoj me atë gënjeshtër deri në fund dhe tani më ajo g&eum l;njeshtër për tipin skizofren është e vërteta absolute.

- Ne e dimë se Hamleti e kishte një imagjinatë të shkëlqyeshme prej regjisori dhe aktori dhe përveç inskenimit me fantazmën, ai si një regjisor profesionist e inskenoi shkëlqyeshëm shfaqjen “Vrasja e Gonzagos”. E sa i përket shfaqjes “Vrasja e Gonzagos”, duhet të sqarojmë, se; Në inskenimin e shfaqjes “Vrasja e Gonzagos”, të gjithë mendojnë se kjo shfaqje i drejtohet Klaudit! Po Klaudit, por jo vetëm Klaudit, por unë them se kjo shfaqje më tepër i drejtohet Ofelisë! Të gjithë mendojnë se me shfaqjen “Vrasja e Gonzagos” Hamleti e demaskoi Klaudin dhe e zbuloi vrasësin e vërtet të të atit. Por JO! Me inskenimin e Vrasjes së Gonzagos, Hamleti ia arriti që para syve të botës, ta shtrembëroj realitetin e vdekjes së ish mbretit Hamlet dhe ta shpallë s i vrasës Klaudin, dhe në anën tjetër ia bëri me dije të dashurës së tij Ofelisë se, vet ai është dëshmitar që e ka parë skenën e saj ç’nderuese, duke fjetur me babain e tij dhe si pasoj e kësaj edhe vdekjen e turpshme të ish mbretit Hamlet! 

- Ofelia ishte e para që e kupton mesazhin e shfaqjes “Vrasja e Gonzagos”. Përderisa ishin duke e shikuar shfaqjen Hamleti i thotë Ofelisë se “Mund të shpjegoja ndjenjat e tua si dhe të dashurit tënd, sikur t’ju shikoja të dy të më losni valle si kukulla”.Gjatë shfaqjes Ofelia e humbi torruan dhe shqetësohet. Ajo e pyet Hamletin për domethënien e shfaqjes. E pyet me ndrojtje se “ç’do të thotë kjo”?! dhe gjatë shfaqjes Ofelia e kupton mirë se ish mbreti Hamlet nuk kishte vdekur ndryshe, por atë e kishin vrarë. E nëse mbreti është vrarë, këtu ka një dëshmitar, dhe Ofelia e kupton se ky dëshmitar është vet regjisori i kësaj shfaqje, e ai ishte princi i saj, Hamleti. Nga ky moment sikur çdo gjë ka marrë fund për Ofelinë pasi që nuk mund m&eu ml; asnjëherë ajo ta shikoj në sy Hamletin dhe s’ka se si t’i flas atij më për martesë. Gjatë një bashkbisedimi Hamleti i thotë Ofelisë pesë herë me formulime të ndryshme, por që janë të njëjta që; Ajo duhet të shkoj në një Manastir. Fjala manastir ka dy kuptime; njëri është manastir ku shkohet si lloj izolomi deri në fund të jetës, dhe tjetri është shtëpi e mbyllur, që Polloni e quan shtëpi të shitjes, d.m.th. shtëpi publike, ku ka prostituta. Pra Hamleti në një farë mënyre e konsideron Ofelinë si prostitutë. 

- Cinizmi i hapur i Hamletit nuk i lë vend dashurisë, kjo tregohet mjaft qartë kur Ofelia i kthen atij dhuratat dhe Hamleti i përgjigjet se nuk ia kishte dhënë ai këto dhurata. Mbase kishte të drejtë, nuk ishte më ai Hamlet që jepte dhurata, tashmë ekzistonte vetëm Hamleti hakmarrës. Ai e pyet Ofelinë, (pas asaj çfarë ka parë); - Nëse ajo është e ndershme,- duke e ditur shumë mirë se jo! Tani e kuptojmë se Ofelia është e ç’nderuar në sytë e princit Hamlet, dhe pas kësaj ajo vjen në përfundim se sa më shpejt ajo duhet të vetëvritet.Tash e kuptojm se pse për Hamletin paska gjëra të kalbura në mbretërinë e Danimarkës. Ngjarja sa vjen e bëhet më e komplikuar: Hamleti e vret babain e Ofelisë, Pollonin. E sa i përket vrasjes së Pollonit, du het të potencojm se Hamleti e vret njeriun me një lehtësi prej krimineli, që dëshmon se kjo vrasje për Hamletin nuk është vrasja e tij e parë. Them kështu sepse psikoanalistët e dinë se; Kur njeriu e kryen vrasjen e parë në jetë, ai person e pëson një traumë të rëndë psiqike dhe nga ajo traumë i njëjti person, (vrasësi) mëpastaj mund të kryej pa problem edhe vrasjen e dytë, e kështu me rradhë me një lehtësi prej një vrasësi serik sepse vrasja i bëhet rutinë. 

Njëjtë si Hamleti i cili e kishte këtë turbullirë dhe traum psikologjike që në vrasjen e tij të parë, (kur e kishte vrarë të atin,) kurse nuk kishte kurrfar turbullire psikike në vrasjen e tij të dytë, kur e vret Pollonin sepse vrasja (si akt kriminal) për Hamletin ishte bërë rutinë!!! Kjo vrasje me aq lehtësi, dhe pakurrëfarë brejtje të ndërgjegjies, sikur ta kishte mbytur një mi, tregon se në trurin e Hamletit ka një çarje të thellë psiçike dhe tregon se ai është një i sëmur nga shkizofrenia. E nga një i sëmur skizofren mund të pritet gjithçka, ... 

- Në anën tjetër kur Ofelia kërkoi audienc në oborrin Mbretëror, ajo kërkon audiencë, jo për t’a qarë të atin Pollonin, por ajo kërkoi audiencë për të shprehur lamtumirën e saj të fundit sepse ajo me veprimin e saj ç’nderues e kishte humbur përgjithmonë princin e saj Hamletin! Më vonë shihet se ajo bënë vetëvrasje! Pra kjo është mënyra se si Hamleti deshi ta varroste nderin e babait të tij dhe të Ofelisë e mbi të gjitha nderin e tij.

- Ky është shpjegimi logjik i vetëvrasjes së Ofelisë! Në të kundërtën nuk ka logjikë që Ofelia të bëjë vetëvrasje vetëm pse i vdiq i ati i saj Polloni. Nuk ka asnjë rast në botë, që përkundër dhembjes ndaj vdekjes së të atit, asnjë vajzë kurr nuk ka bërë vetëvrasje vetëm pse i ka vdekur babai i saj, sepse vdekja e babait, siq thotë populli, është ”vdekje me rend”. Kurse në anën tjetër, ka me dhjetëra e qindra raste të vajzave të reja, që kur janë çnderuar dhe si pasoj e atij çnderimi, kanë humbur të dashurin e tyre, ato vajza edhe kanë bërë vetëvrasje. Pra Ofelia bëri vetëvrasje sepse me veprimin e saj çnderues, humbi të dashurin e zemrës, humbi princin e saj Hamlet, pra Ofelia për gabimi n e saj dhe për mos mundësinë e martesës së saj, me princin e saj Hamlet u vetëvra! 

- Të rikthehemi te reagimi dhe largimi i Klaudit, gjatë shfaqjes “Vrasja e Gonzagos”. Ai reagim i Klaudit nëse e shikojm drejt dhe pa paragjykime është reagim normal, është reagim në vetëmbrojtje ndaj një provokimi të hapur që po i bëhej mbretit Klaud nga Hamleti. Gjithëkush që do të ishte në vendin e Klaudit dhe të shpallej si vrasës i të vëllaut, ai do të reagonte njëjtë, ashtu siç reagoi Klaudi. Dihet se njeriu më rëndë e përjeton dhe më keq reagon ndaj një shpifjeje se sa ndaj një të vërtete. Shfaqja “Vrasja e Gonzagos” që e inskenoi Hamleti, më kujton veprimin e një terroristi që e fsheh krimin e tij duke e fajsuar dikënd tjetër që atij ia kishte zënë rrugën e në këtë rast princit Hamlet ia kishte “zën& euml; rrugën” mbreti Klaud!

- Duhet të kemi parasysh se Klaudi, që nga fillimi deri te inskenimi i “Vrasjes së Gonzagos” nuk kishte asgjë kundër princit Hamlet. Përkundrazi Mbreti Klaud që në takimin e parë, pas kthimit të Hamletit në oborrin mbretëror, ai i thotë Hamletit me dashuri se; Ti je oborrtari i parë, trashëgimtari dhe mbreti i ardhshëm i Danimarkës. Kjo tregon se Klaudi nuk kishte asnjë ambicie për ta vrarë princin Hamlet. Biles mbreti Klaud shumë lehtë ka mundur ta eliminoj Hamletin kur Hamleti e vrau Pollonin, por jo, Klaudi as nuk e burgosi e as nuk e vrau Hamletin. Ndoshta ky është gabimi i vetëm i Klaudit që nuk e zbatoi ligjin për ta burgosur një vrasës siq ishte Hamleti,(sepse askush nuk mund të jetë mbi ligjin) dhe këtë lëshim për Hamletin, Klaudi e pagoi shumë shtrenjt. 

Pra vijmë në përfundim se që nga fillimi deri te inskenimi i “Vrasjes së Gonzagos” Klaudi nuk kishte asgjë kundër princit Hamlet. Mirëpo gjërat ndryshojn rrënjësisht që pas inskenimit të shfaqjes “Vrasja e Gonzagos” sepse tek tash Klaudi e ndien vetën të rrezikuar dhe të kërcënuar për vdekje nga një skizofren siq ishte Hamleti. Për këtë arsye Klaudi merr masa ndaj Hamletit. Prandaj pas provokimit që i bëhët te inskenimi i “Vrasjes së Gonzagos” çdo veprim i Klaudit kundër Hamletit, është i arsyeshëm sepse është veprim në vetëmbrojtje! Klaudi duhet të kuptohet drejt, sepse këtu po bëhet fjalë për jetë a vdekje! Pra Klaudi ose duhet ta vras Hamletin ose ai do të jetë i vrarë nga Hamleti! Pastaj

- Lind pyetja; Pse Hamleti nuk e vret Klaudin kur ai kishte mundësi?! Përgjegjia është se; Jo që Hamleti nuk dëshironte ta vras se përderisa Klaudi ishte duke u falur dhe nëse ky e vret Klaudin atëhere shpirti i Klaudit do të shkojë në parajsë e gjepura të tjera, por e vërteta është se Hamleti e dinte shumë mirë se Klaudi nuk është ai i cili ia kishte vrarë babain e tij. Këtë fakt përveq të tjerash e thotë vetë Hamleti te shfaqja “Vrasja e Gonzagos” në një moment Hamleti si rrëshqitasi (pa e pyetur askush) thotë se aktori që do t’ia derdh helmin në vesh viktimës duke fjetur është njëfarë Luciani i nipi i mbretit!!! E dihet se Mbreti është Klaudi kurse nipi i mbretit është vet Hamleti. Pra zakonisht e vërteta zbulohet përmes një shk ëndijëze që na dha vet ai dhe ne vijmë në përfundim se personi që ia kishte kulluar helmin në vesh duke fjetur ishte vete Hamleti.

- Se Hamleti e dinte fare mirë se Klaudi nuk është ai i cili ia kishte vrarë babain e tij mund ta shohim në fund kur Hamleti e vrau Klaudin. Aty fare qart shihet se këtë nuk e bëri në shenjë gjakmarrje ndaj babait të tij por për hakmarrje. Hamleti para se të dalë në dyluftim me Laertin, askund nuk vërehet dhe nuk e shohim se ai e ka në plan për ta vrarë Klaudin dhe për t’ia marr gjakun e të atit! Ndoshta vdekja e Klaudit të jep përshtypjen se Hamleti e merr gjakun e babait, por jo! Hamleti e vrau Klaudin për arsye se Klaudi e kishte mashtruar duelin e tij me Laertin duke ia lyer majën e shpatës së Laertit me helm. Këtu vlen të theksohet se Laerti e kishte blerë vet helmin, nga një mjek i rrugës. Pra ideja që ta lyej me helm majën e shpatës nuk ishte e Klaudit por ideja dhe helmi ishte i Laertit. 

- Krejt në fund, Hamleti e vetzbuloi misionin e tij të turpshëm; Ai në duelin me Laertin, dhe i plagosur për vdekje, një minutë para se të vdes, ia la amanet Horatit që me votën e tij vdekse, si mbret i Danimarkës të bëhet armiku numër një i Danimarkës, Fortimbrasi i Norvegjisë?! Amaneti i Hamletit flet mjaft qart se Hamleti lëre që e konsideronte atdheun e tij Danimarkën si një burg por ai këtë “burg” të quajtur Danimarkë e bëri dyfish burg, sepse e burgosi nën okupimin dhe sundimin e Fortimbrasit të Norvegjis. Siq shihet krejt në fund Hamleti i bëri një shërbim shumëfishë më të madhë Fortimbrasit të Norvegjisë se sa që ishte vet kërkesa e Fortimbrasit që ti rikthej disa viseve që i kishte humbur Fortimbrasi plak. Hamleti ia dha Fortimbrasit jo vet&eum l;m ato vise por ai ia dha nën sundim të tërë Danimarkën! Për këto shërbime të mëdha Fortimbrasi (kur erdhi një minutë pas tragjedisë së katërfisht në oborrin mbretëror të Danimarkës), ai ia bëri nderimet më të larta vetëm kufomës së Hamletit e jo edhe kufomave të të tjerëve! Pse? Sepse, Hamleti e kishte kryer misionin e tij të turpshëm në mënyrë të shkëlqyeshme! Simbas këtij përfundimi me të drejt konkludojm se e gjithë ngjarja dhe tragjedia në oborrin mbretëror të Danimarkës e mban firmën dhe ishte e dirigjuar nga Fortimbrasi i Norvegjisë ose më mirë me thënë, shërbimi sekret i Norvegjisë i ka ndihmuar Hamletit që të kryej komplotin e tij kundër mbretit Klaud! Pra këtu e shohim se Hamleti gjatë t&e uml;rë kohës ka pasur një mision tradhëtie, si ndaj mbretit Klaud poashtu edhe ndaj të atit ish mbretit Hamlet e posaqërisht ai kishte një mision tradhëtie ndaj atdheut të tij Danimarkës.

Them kështu për arsye se tjetër shpjegim nuk mund të ketë amaneti dhe vota e Hamletit për ta bërë mbret të Danimarkës armikun e Danimarkës, Fortimbrasin e Norvegjisë!

- Vlen të theksohet se; gjithë këtë sekret të kësaj ngjarje tragjike që ndodhi në Mbretërin e Danimarkës e ka ditur vetëm një person e ai është miku më i ngushte i tij Horati.

Hamleti e ngarkon Horatin që të rrojë e ta tregoj tërë ngjarjen që ndodhi, por jo edhe sekretet e tij. Hamleti i thotë Horatit para se të vdes;

“Ja, po vdes, Horat; / Ti rron; tregoju çështjen time drejt / Atyre që s’e dinë mirë, Të tjerat mbesin Heshtje”. Kujdes, fjala e fundit e Hamletit para se të vdes është Heshtje! Pra sekretet e Hamletit nuk ka guxuar as Horati t’i tregoj, por duhet që ato t’i mbajë sekret, në Heshtje!

- Dhe në epilog Horati tregon: “U them atyre që s’e dinë / Si rrodhi puna: do t’dëgjoni .../

... , një plan që u zbërthye / Dhe kundër vetë shpikësve u kthye”... Lind pyetja; Kush ishte shpikësi i këtij plani?!

Përgjegjia dihet; Shpikësi i këtij plani ishte vet Hamleti. Dhe siq u pa në fund, kundër vetë Hamletit, ky plan u kthye.

Kështu thotë Horati... dhe kështu në të vërtetë ndodhi!

- Nga e gjithë kjo që u tha më lartë, vijmë në përfundim se autori Uiliam Shekspir, thënë me një fjali, tragjedinë “Hamleti, princ i Danimarkës” e ka shkruar duke u bazuar mbi planet sekrete, inskenimet dhe komplotin e princit Hamlet kundër mbretit Klaud.

Autor: Rexhep Tërshnjaku, prof.

"Hamleti" Subjekt, koment dhe analize (Shekspir)

Tragjedi Shekspiriane

Shqiptari Aleksander Moisi ne rolin e Hamletit (Respekte!) :P

Subjekti :

Fantazma a mbretit te vrare te  Danimakres shfaqet ne Elsinore, dhe shihet fillimisht nga Horatio dhe nje sherbetor.Horatio I thote birit te mbretit te vdekur, Hamleitit, I cili vendos te takoje fantazmen.Nga ajo , ai kupton se I  ati eshte vrare nga xhaxhai I tij, Klaudius me helm ne vesh.Xhaxhai I tij I kishte zene fronin dhe kishte marre nenen Gertrude per grua.

Hamleti tronditet dhe  per te zbuluar te verteten, nis te shtiret si I cmendur.Ofelia, e dashura e tij bashkepunon me te atin, Polonin dhe mbreterit per te zbuluar te verteten e Hamletit.Duket sikur Hamlet eshte vertete I marre, dhe ai bashkohet me trupen e teatrit per te  vene ne skene nje tragjedi ku perhskruhet menyra si Klaudi vrau mbretin.Klaudi nuk e perballoi sot dhe u largua nga shfaqja, duke e siguruar keshtu Hamletin per fajsine e tij.

Ndersa hyri ne dhomen  e nenes, ai vret Polonin I cili ishte fshehur ne dollap.Pas kesaj Ofelia cmendet, dhe Laerti vellai I saj kthehet nga Franca.Klaudi  shtyn Laertin kunder Hamletit, dhe vendos qe gjate nje dyluftimi rutine, te helmoje shpaten e Laertit, nderkohe qe Hamleti ishte debuar per ne Anlgi, por u kthye prape prej sulmeve pirate.Ai u kthye gjate funeralit te Ofelise e cila vdiq e mbytur ne lume.

Me pas, Klaudi e merr ne gosti ku kishte vere te helmuar, per Hamletin.Gertruda e pi gabimisht dhe vdes, Laerti plagos Hamletin me shpaten e helmuar, dhe me pas veten.Hamleti detyron Klaudin te pije veren e helmuar dhe vdesin te gjithe.Kur vijne norvegjezet per t dhene lajme te luftes, I gjejne te gjithe te vdekur.Ka mbijetuar Horatio miku I Hamletit I cili tregon historine e Hamletit.

Personazhet :

Hamleti : karakter kompleks.Intelektual, akademik, I sjellshem.

I lekundur, misterioz, I pasigurte , enigmatic , I rrembyer, melankolik.Ai ka dy karakteristika : gjakftohtesine ne kohe rreziku dhe shpejtesine rrufe ne veprim.Tragjizmi I tij qendron ne faktin qe  planet e medha shpirterore te tij , perballe fatalitetit te vdekjes humbasin kutimin e tyre.Dilemat e tij jane te shumta por permendim ate qe c’ka eshte jeta ? detyre apo e drejte e njeriut?A duhet vendosur puna dhe misioni para dashurise?  - fati ironic. Hamleti eshte nje hero I vetmuar  ku kompromisi me kriminelin dhe hiprokizia e jetes nuk I lene vend per te jetuar sic ai do.Hamleti nuk deshiron te vrase mbretin per ti marre fronin, por ai ka ideale humaniste.Ai  brengoset per lumturine e pergjithshme dhe do ta ndreqe ate “ kjo bote u shtur” ..

Klaudi : personazhi antagonist, tiran, egoist, I lig, burracak.

Fjalet e tij hipnotizojne por dhe helmojne veshet, njelloj si krimi I tij.

Gertruda : sharmante, karakter I pasur por shpesh keto duken si cilesite e saj te vetme, pasi nuk ka mendime te kthejjta ne situate kritike.

Fabula : Melankolia e Hamletit, hakmarrja per vdekjen e mbretit Hamlet,kurthe dhe dredhi.

Nenfabula : Dashuria e Ofelise dhe Hamletit, Laerti ne France, cmenduria e Ofelise.

Temat : Hakmarrja, cmenduria, lakmia, udheheqesi ideal, spiunimi dhe fuqia e artit jane vetem disa prej temave qe trajtohen ne kete tragjedi kaq te gjere.Tema te tjera jane :

Pamundesia e te qenurit I sigurte. – vete tragjedia me shume na shtron pyetje sesa na jap ergjigje.Pyetjet  shtrohen qe ne rrafshin fantazmagorik dhe abstract “ A duhet besuar fantazma, apo eshte nje krijim I se keqes? “ , ne rrafshin tokesor “ Si mund te veprojme kur kemi te bejme me nje krim pa deshmitare? “ , ate psiklogjik “ Si mund te kuptojme shpirtin e nje njeriu dhe te vertetat e tij vetem duke pare reagimet apo gjestet? “ etj.

Kompleksiteti I aksioneve  - Hamleti mendon shume per veprimet e tij, jo vetem persa I perket siguire, por dhe gjendjed emocionale, shpirterore etj.Ndryshe nga ai persnazhet e tjere veprojne pa u menduar gjate, por mesa duket , veprimet e pamenduara mire cojne ne demin e vete personazhit.Kujtojme ketu Klaudin me helmin dhe Laertin ne dyluftim.

Misteri I vdekjes : Hamleti obsesionohet me vdekjes.Ai e shef ate edhe ne aspektin shpirteror ( fantazma e tea tit), edhe fizik (kafka e Jericos).Ai gjithashtu e sheh vdekjen si nje mundesi per te shpetuar nga jeta  torturuese dhe dilemat e tij, por misteri pertej vdekjes eshte ai cka e mban njeriun ende ne jete.

Shteti si nje trup I semure : mund te themi keshtu, sepse mesa duket,mireqenia e  Danimarkes varet nga familja mbreterore.Para se te vinte Klaudi, Danimarka nen nje qeverisje te mire ishte e qete, ndersa tashme ajo eshte kthyer  ne nje trup te infektuar nga korruptimi I Klaudit dhe Gertrudes.Ne fund kemi tone optimiste per fatin e Danimarkes.

Mesazhet :

Ide te thella humaniste,  ngrihet kulti I njeriut me virtyte  qe ngadhejen ne luften kunder se keqejes dhe bjerrjes qe jane rrenjet e nje shoqerie ne mjerim. Thirrja qe I ben Hamletit nenes se tij  eshte universal ne dhimbjen qe percon; aty ku ka shprese virtyti mund te lulezoje dhe njeriu mund te gjeje fuqine Brenda vetes qe te permiresoje jeten e tij dhe cilesite e tij te brendshme “ Jeto me gjysmen me te paster”

Motivet :

1.Incesti (Klaudio- Gertrude, Laerti – Ofelia, Hamlet- Gertrude)

2.Urrejtje ndaj femres  (Lidhja mes seksualitetit femeror dhe bjerrjes )

3.Veshet dhe degjimi ( fjalet perdoren si per te komunikuar,ashtu dhe per te shtremberuar realitetin)

Simbolet :

Kafka e Jericos.

Procesi fizik I vdekjes dhe dekompozimit e habit Hamletin.Ai kujton seJeriko ishte  gaztori I babait te tij, dhe tani ishte ngrene nga krimbat dhe I kishte mbetur vec kafka.Ky fat do t’I perfhije te tere, madje dhe vete mbretin.Mbreti do te jete dhe vete nje dite ushqim per krimbat qe do te perdoren per te peshkuar, e peshqiit ushqim per njerezit.Ne kete menyre, Shekspiri jep ne menyre artistike rrjedhen e jetes per te gjithe njerezit njesoj)

Kjo tragjedi eshte shkruar me varg te bardhe.Shekspiri perdor pesekembeshin jambik per te krijuar ndjesite tingelluese sepse ky varg ka aftesine e krijimit ten je ritmi qe rrit ndjesite emocionale.Ky varg dallohet nga perdorimi I nje zakonereje te patheksuar dhe nje zanoreje te theksuar prapa saj.

Gjetjet artistike :

1.Tensioni I trefishte – vrasja e mbretit, cnderimi I nenes, krimi ndaj babait

2.Fantazma – ne mungese te deshmitareve te gjalle krijon piken e lidhjes

3.Drama Brenda drames

4.Marrezia e shtirur.

Ligjerimet poetike :

1. lirika e dashurise Hamlet- Ofeli

2.poezia elegjiake – cmenduria e ofelise

3.Komike- komedianet dhe gazmoret

4.misteri – fantazma

5. monologue shperthyes

6. poezia e larte tragjike.

http://www.youtube.com/watch?v=CnqOMWuc218  Zeri i mrekullueshem i Alenksander Moisi-ut :'(

© Sara Shiku

"Mbreti Lir" subjekti, koment dhe analize (Shekspir)

Tragjedi Shekspiriane mbeshtetur ne gojedhene te kelteve.

Subjekti :

Mbreti Lir eshte mbreti i Anglise. Ai vendos te lere fronin e tij dhe t’a ndaje mes tre vajzave te tij, Gonerilit, Reganit dhe Kordelias. Ai i vendos ato para nje prove ku do te shihte se cila nga vajzat do t'a donte me shume. Dy vajzat e medha  nisin ta manipulojne me fjale, ndersa Kordelja, vajza e vogel thote se ajo e do babain e saj ashtu sic do femije. Prandaj ai nuk i jep asaj nga tokat e veta, por e mallkon  dhe  e debon ate nga shtepia. Nderkohe  Kordelja shkon ne France pasi mbreti i Frances ishte ne dashuri me te. Me pas Liri e kupton se c’gabim te rende kishte bere pasi dy vajzat e debojne nga shtepia dhe e lene ne shi.

Nderkohe  Konti I Glosterit  ka gjithashtu probleme familjare. Djali i tij i madh, Edmundi, eshte i adoptuar. Ai nuk e pranon dot kete dhe thur nje intrige sikur djali tjeter, Edgari do te vrase babane e tyre. Ndaj Glosteri e debon Edgarin dhe mban prane vetes Edmundin. Kur Glosteri merr vesh qe Lirin e kane braktisur te bijat, ai e ndihmon ate. Regan dhe I shoqi I saj e masakrojne per kete, dhe ai perfundon serisht tek Edgari, ku shkoi dhe Liri.

Nje ushtri franceze niset kundra Anglise, e kryesuar nga Kordelja. Edmundi lidhet me dy motrat, dhe Albani, i shoqi i Gonerilit eshte shume i shqetesuar rreth ceshtjes se Lirit, dhe per pasoje ate e vrasin. Nderkohe ushtria e Kordelias mundet dhe ajo dhe i ati mbahen peng. Nga ana tjeter ushtria angleze e Edmundit dhe motrave thyhet nga ajo e Edgarit. Glosteri tenton te vrase veten, Edgari vret Edmundin, Gonerili vret motren e saj per shkak te xhelozise ndaj Edmundit dhe me pas kryen vetevrasje , Glosteri vdes, Kordelja ekzekutohet dhe Liri vdes i thyer ne zemer me trupin e saj nder duar.

Personazhet:

Mbreti Lir - ka nje karakter te dyfishte e kontradiktor ku spikasin: despotizmi mizor me humanizmin e thelle, mendja cinike me ate plot kureshtje, dyshimi me pastertine shpirterore. Ai eshte nje karakter qe eshte formuar nen ndikimin e raporteve te caktuara shoqerore. Edhe ne moshe te madhe, mbreti ka nje krenari te tepruar, e vetem me dinakeri mund t’ia fitosh zemren. Kjo ka ndikuar keq e ne edukimin e vajzave, dhe vete Shekspiri thote keshtu. Edhe ato jane impulsive e i binden mbretit sa per sy e faqe, dhe kur u cenohet interesi  bejne veprime ekstreme. Mbreti Lir vetem kur mbetet jashte kupton te verteten. Ai peson nje goditje aq te tmerrshme, saqe cmendet. Gjate zhvillimit te ngjarjeve ndryshon dhe mendimi I lexuesit per mbretin. Ne fillim mbretit duket sikur i intereson me shume aparenca se  e verteta. Kordelja eshte vazja e tij e preferuar ne fillim, dhe ai ndoshta e di qe ajo e do me shume, por nuk mund ta pranoje pergjigjen e saj indiferente. Me vone ai meson nga gabimet e tij.

Kordelja – Karakteristikat e saj jane bukuria fizike e shpirterore, ndershmeria, perkujdesja, dashuria etj. Ajo kontraston me karakteret e dy motrave. Ajo eshte personifikimi I virtytit, dhe nga ana tjeter nje viktime e pafajshme e padrejtesive te botes.

Edmundi – eshte antagonisti I tragjedi. MEgjithate karakteri I tij eshte kompleks, pasi ai nuk vepron vetem per interesa te tipit dedhira per pushtet, ambicja per sa me shume, por sepse nuk mund te lejoje qe shoqeria ta shohe si nje bastard, sic e cilesoi dhe vete babi I tij. Ai eshte shume I ftohte, porsi dhe shoqeria  ka trajtuar ate, dhe vetem ne fund te tragjedise shfaq nje shenje dobesie, kur sheh qe Gonerili dhe Regani kishin vdekur per te.

Regan dhe Gonerili- jane personazhe negative. Ne fillim ato duken te zgjuara, aq te zgjuara sa t’ia hedhin babait te tyre. Me pas ato tregohen te pashpirta dhe shume ambicioze, te pangopura. Nuk kane meshire as kur perzene babain e tyre dhe as kur verbojne Glosterin. Ne fund ato duan te kenaqen me Edmundin, por e keqja I kthehet mrapsht duke I vrare ato te dyja nga duart e njera tjetres.

Temat :

Drejtesia  

Autoriteti kunder kaosit – Liri nuk eshte vetem nje baba, por edhe nje mbret. Ai ia le trashegim fronin e tij vajzave, por nga ana tjeter kjo qeverisje i sjell kaos Anglise.

Pajtimi – Edhe pse Liri e deboi Kordelian, ajo vazhdoi ta doje babain e saj dhe madje ta mbroje ate. Edhe Liri I cili u tregua aq i ashper me te, u lidh me shume se me cdo njeri tjeter.

Motivet :

Cmenduria -  Nga vuajtet  dhe tronditjet e medha, Liri cmendet dhe kjo cmenduri e shoqeron tere tragjedine. Personazhit te tij tragjik i bashkangjitet dhe persnazhi komik i Lolos. Nen pamjen e tij qesharake fshihet nje dituri e urtesi dhe nje zemer e madhe. Ai misheron urtesine popullore dhe e sheh jeten me sy te mprehte dhe e di te verteten.

Tradhetia – fillimisht mes femijeve dhe babait, dhe vellait me vellain. Ne marredhenien e Kordelias dhe te atit forcohet ideja qe zemra e tradhetise eshte  mospasja e  nje gjykimi te drejte.

Simbolet:

Shiu dhe shtre:ngata e madhe - simbol i krimit me te tmerrshem : uzurpimi i pushtetit dhe mosmirenjohja ndaj prindit. Ky krim I dyfishte ka prishur gjithe ekuilibrat natyrore mbi te cilet ngrihet jeta shoqerore dhe ajo individuale. Gjendja shpirterore e mbretit te shperfillur jepet pikerisht me kete shtrangate. Ajo mund te jete gjithashtu simbol i natyres qe i ben thirrje mbretit te shohe te vertetat, simbolizon drejtesine hyjonore qe eshte e thyer nga veprimet e njerezve, por edhe gjendjen ne te cilen Liri po le vendin e tij.

Verbimi -  verbimi fizik i Glosterit eshte gjithashtu metaforik. Si ai si Liri kane te dy femije te ndershem dhe te pandershem, dhe ata jane te verbuar per sa kohe nuk shohin te verteten, por mbajne anen e te keqinjve. Ato jane te verbuar nga fjalet, dhe nuk mund ta shohin te verteten.

Mesazhet :

Vepra percjell ide humaniste. Liri nis te ndieje dhimbje per te varfrit dhe urrerjte e zemerim te thelle kunder krimineleve, hipokrizive dhe sistemit shoqeror. Fataliteti i pashmangshem e heronjve  lidhet me denimin e tyre per te ikur nga bota e se keqes qe u solli aq shume vuajtje sa qene gjalle. Kjo tragjedi eshte kunder erresires se despotizmit te kishte pushtuar Europen ne Rilindje, dhe kjo shfaqet me kundershtimin e hapur ndaj mbretit te Kordelias dhe Kentit. Ne fund ka shprese dhe kjo jepet me fjalet “Ju miq te dashur, te dy tok sundoni, Dhe rregullojeni shtetin e percare.”

                                                                                                                                              © Sara Shiku

"Makbeth", subjekti, koment dhe analize (Shekspir)

Tragjedi Shekspiriane

Subjekti :

Makbethi na paraqitet si nje luftetar I guximshem dhe ambicios qe po kthehej nga lufta me  mikun e tij Bankuo.Rruges ata takojne tre magjistrica te cilat I tregojne nje profeci qe thoshte se Bankuo  do te linde mbreter, ndersa Makbethi do te fitoje nje titull te larte dhe do te behet mbret.

Kur kthehet ne atdhe, mbreti I Skocise, Dunkan I jep nje titull te larte.Ambicja e shtyn ate me shume te deshiroje fronin ,ndersa e shoqja Lady Makbeth e manipulon akoma me shume.Gjtihasthu profecia e magjistareve  dhe ambicia personale e shtyn ate te vrase mbretin Dunkan gjate nje  gostie ne pallatin e tij.Djemte e mbretit largohen te frikesuar nga Skocia. Ato ia vejne fajin sherbetoreve te dehur, ndersa vete fiton fronin.

Megjithate ketu nis bjerrja e Maktbehtit, I cili na paraqitet si nje tiran.Pas vrasjes ate nis ta denoje ndergjegja,  megjitate nga frika se mos Bankuo do te kujtone profecine, vendos ta vrase dhe ate e te birin e tij,I biri shpeton.

Ne nje gosti , Makbethit I shfaqet fantazma e Bankuoit, dhe ai vendos te takoje perseri magjistaret, Ato I thone se ai duhet t’I druhet  Makdufit, por nga ana tjeter ai nuk mund te mundohej nga ndonje njeri I lindur nga nje nene, dhe derisa pyjet perballe keshtjelles te spostoheshin.Nderkohe Lady Makbeth vuan nga ecjet sonabul ne gjume dhe vret veten.

Makdufi dhe ushtria e tij angleze nis te avancoje drejt keshtjelles se Makbethit. Makbethi del te luftoje, sheh qe pyjet ishin spostuar sepse ushtria I kishte prere per ti perdorur si mbrojtje, dhe Makdufi I thote qe ai ka lindur nga nje operacion cesarian. Ne dyluftim Makdufi e vret Makbethin dhe mer fronin bashke me djalin e Bankuos. Ata premtojne se do te bejne mire per Skocine.

Temat :

Fuqia  malifike e ambicjes se tepert.

Ishte ambicja ajo qe shtyu ciftin Makbeth te kryente mbretvrasjen, kete krim te rende. Ambicja per pushtet eshte e madhe, por dhe gjakatare. Gjithashtu ajo con ne dhune, dhe thuhet se nje here te perdoret dhuna, eshte e veshtire ta ndalesh ate. Ky krim merr permasa biblike “ nje ze me thirri mos fli me”

Lidhja mes gjinise ( mashkullore)  dhe forces

Zonja Makbeth e shtyn  te shoqin te kryeje krimin duke vene ne dyshim burrerine e tij. Ajo thote se me mire te ishte ajo vete burre, per tab ere ate krim. Keshtu vendoset nje barazim mes burrerise dhe dhunes. Nga ana tjeter edhe femra ka po aq fuqi sa mashkulli, vecse ne nje menyre tjeter. Magjistaret dhe zonja perdorin manipulimin per te arritur ate cka duan.

Ndryshimi midis mbreterimit dhe tiranise.

Dunkani eshte quajtur gjithnje mbret gjate tragjedise, ndersa Makbethi I trazuar eshte nje tiran qe perdor dhunen dhe vrasjen per te eliminuar armiqte. Nderkohe qe mbreti kurorezon Makbethin nga fitorja ne ufte, vete Makbethi sjell trazira ne Skoci ( koha e keqe- simbol) . Malkomi eshte ai qe premton per nje qeverisje serisht te drejte te denje mbreterore e Skocise.

Motivet :

-          Halucinacionet

-          Dhuna

-          Profecite

Simbolet :

-Gjaku- faji

-Moti I keq – korrupsioni moral dhe politik

Personazhet :

Makbethi na paraqitet njeheresh si  I guximshem, ambicios dhe I  trazuar nga dilemat.

Ai paraqitet ne rrethana te jashtezakonshme. Ndjenja e fajit e bren ate gjate gjithe kohes, dhe e ndien se ndeshkimi  eshte I pashmangshem, sepse ashtu sic vrau ai Bertin, mund ta pesoje edhe vete.

Dilemat e tij jane mbi lakmine e papermbajtshme per pushtet dhe ndjenjes se detyres si mbret. Ai ka shume imagjinate, madje ajo e ndikon me shume se arsyeja e tij.

Zonja Makbeth  eshte gjithashtu e etur per pushtet, krenare, e ashper, urdheruese.

Ky cift eshte ne bashkeveprim, ata nuk zevendesojne njeri tjetrin.Te dy I lidh ambicja dhe krimi. Nga ana tjeter  lakmia e zonjes nuk njeh kufi. Ajo eshte me gjakftohte dhe I mungon imagjinata. Megjithate ajo nuk mund te quhet e lige, as Makbethi, sepse I rendon ndjenja e fajita , aq sa e shtyn ne vetevrasje.

Magjistricat  here duken si karikatura, here supernatyrale dhe paranormal e here marrin rolin e  personazhit me te rrezikshem ne tragjedi. Fjalet e tyre mistike, mund te duken edhe si loje fjalesh ( nga barku I nenes) . Fjalet e tyre mund te merren edhe si  parashikime te fatalitetit te pashmangshem ( pyjet qe leviznin) , edhe si nje shtyse psikologjike per Makbethin , I cili pa fjalet e tyre ndoshta nuk do te  kishte arritur ta vrsite mbretin.

Mesazhet  :

Karakteri demokratik e humanist. Idete perparimatare te rilindjes, barazia midis njerezve, e drejta e mendimit te pavarur, e ndjenjes se lirise, himnizimi I virtytit, qeverisja e drejte, ndeshkimi per fajet, pergjegjesite per veprimet etj.

                                                                                                                                                 © Sara Shiku

" Nata e dymbedhjete " koment dhe analize (Shekspir)

Komedi shekspiriane.Ngjarjet ndodhin ne brigjet e Ilirise, dhe sic ka marre dhe titullin vepra, ngjarja  ndodh ne mbyllje te sezonit te Krsithlindjeve.

Subjekti :

Ne mbreterine e Ilirise, duka Orsino sillet perreth duke kenduar dhe duke menduar per Zonjushen Viola, te cilen ai e dashuron, por fatkeqesisht ajo s’mund te martohet me te sepse eshte ne zi per te vellane e vdekur.

 Ndekohe, ne brigjet e Ilirise pas nje shtrengate mbytet nje anije ne te cilen udhetonte Viola  dhe vellai i saj binjak, Sebastiani. Pas daljes ne breg, ajo mendon se vellai i saj ishte mbytr, pasi turpi i tij nuk gjendej gjekundi. E deshperuar, ajo mendohet se c’pune mund te beje per te siguruar jetesen dhe vendos  te shkoje ne shtepine e Olivias, por meqe Olivia nuk fliste me asnjeri, ajo maskohet si burre dhe shkon te punoje si sherbyese tek Orsino e quajtur me emrin e saj te ri tashme : Cesario. Keshtu ajo nis punen aty, por nderkohe bie ne dashuri me Orsinon. Orsino e dergon  “Cesarion” t’i dergoje Olivias dashurine e tij. Mirepo Olivia,e cila  mendon se Viola eshte mashkull, dhe bie ne dashuri me te.

Nderkohe,, nje personazh tjeter, Malvolio, deshiron te martohet me Olivian. Kjo situate fut ne skene Sir Tobin, xhaxhane e Olivias, sherbyeset Maria dhe Fabian dhe Feste-n ,kllounin e shtepise. Ata I punojne nje rreng Malvolios. Maria shkruan nje leter, sikur e kishte shkruar Olivia, qe I adresohej Malvilios ku shkruhej se ajo donte te martohej me te, por nderkohe Malvivio duhet te sillej si I marre, te buzeqeshte, te mos I tregonte nejriu per gjejndjen e tij etj. Kur Malvilio e lexoi, nisi te sillej vertete ashtu dhe Olivia mendoi se ai ishte cmendur.

Nderkohe Sebastiani eshte gjalle pasi ka shpetuar nga mbytja e anijes, por mendon se motra e tij Viola ka vdekur. Ai arrin ne brigjet e Ilirise I shoqeruar me Antonion, mikun e tij qe ishte aq I apasionuar sa e ndoqi Sebastianin deri ne dukatin e Orsinos, pasi mes tyre ka patur nje mosmarreveshje te hershme.

Ser Andriu, duke pare afeksionin e Olvias ndaj Cesarit e fton kete te fundit ne duel. Nderkohe ne duel shfaqet Sebastiani dhe jo Cesari. Olivia I kerkon atij te martohen bashke, nderkohe qe Sebastiani as nuk e njeh ate. Nderkohe Antonio eshte arrestuar nga rojet e Orsinos dhe I kerkon Violes ndihme duke kujtuar se eshte Sebastiani. Ai mendon se Sebastiani e tradhetoi sepse Viola thoshte se nuk e njifte fare kete njeri. Aty ajo u permend se vellai I saj mund te ishte gjalle.

Malvolion e ndryne brenda nje qelie te erret. Fjalet e tij te fundit “ Do ma paguani te gjithe: jane kuptimplota. Sekreti zbulohet kur dy binjaket dalin para Orsinos dhe Oliavias. Orsino lidhet me Violen ndersa Olivia me Sebastianin, nderkohe Malvolio lihet I lire dhe largohet duke I lene ciftet e reja te qeta.

Personazhet :

Viola eshte heroina e kesaj komedie.Ne qender te vepres vihet identiteti I ngatarruar I saj. Ajo e sheh dashurine ne nje menyre shume te natyrshme dhe te bukur. Dashuria e saj per Orsinon eshte e palekundur dhe ashtu mbet gjer ne fund te komedise. Ajo eshte plot energji dhe e gatshme te perballoje rreziqe te reja. Ajo  nuk I le punet ne dore te fatit, edhe pse kjo komedi pershkohet nga ideja e fatit. Ne kete personazh shfaqen idete humaniste te Shekspirit per gruan e lire, te pergjegjshme, kembengulese per lirine dhe lumturine e saj. Ajo eshte e para qe I shfaq dashurine Orsinos, dhe pasioni i dashruise nuk e verbon ate por e ben me realiste.

Orsino dhe Olivia kane karaktere deri diku te ngjashme. Ato te dy kane emocione te forta, por preferojne t’i ndrydhin ato. Ato nuk duan te hapen me boten, Olivia me pretekstin e zise per te vellane, e Orsino nga vete karakteri. Viola eshte ajo c’ka I nxjerr nga guackat ku ishin ndryre. Orsino I hapet vetem asaj, dhe deri ne fund te komedise thote qe eshte ne dashuri me Olivian nderkohe qe nuk kane shkembyer asnje fjale. Dhe Olivia hapet me Violen dhe vendos te dashuroje, pas vetemohimit qe kishte percaktuar per veten. Ne lidhjen ne fund te komedise,vihet re se Orsino dhe Olivia nuk mund te martoheshin bashke sepse ata jane versione ne gjini te ndryshme te te njetjit karakter.

Malvolio – fillimisht duket si nje personazh dytesor pa ndonje rol te madh. Ne fillim ai duket thjesht si nje personazh jo kompleks, nje puritan I thjeshte, nje sherbyes qe do vetem t’I prishe rehatin te tjereve. Ne te jane misheruar anet me negative te puritanizmit borgjez si cilesi shoqerore : hipokrizia, egoizmi, cinizmi, mendjemadhesia etj. Si cilesi individuale dalin ne pah budallalleku, mendjengushtesia, vetesiguria e pakufi qe  e ben te mos dalloje gracken qe I thuren. Shkesipiri I ben keta kalores feudale borgjeze qesharake nepermjet humorit. Keqardhje per te mund te na vije kur e mbyllin ne qeli. Ai eshte bariu qe u sakrifikua , viktima qe duhej  bere fli per lumturine e cifteve ne fund te komedise.

Festa – kllouni, gaztori qe ne skene paraqitet si I marre, por ne fakt thote fjale te mencura dhe te sinqerta, karateristike e artit te Shekspirit. Sipas tradites gastoreve profesioniste I lejohej te thonin te verteta dhe kritika te hapura. Ai pati guximin t’i perplase ne fytyre Olivia se zia e saj ishte nje marrezi qe e shkepuste nga jeta. Ai ka rolin e nje gjykatesi dhe gjykon ngjarjet nga tradita popullore. Ai gjithashtu I jep komedise jo vetem nota humori dhe gastore por dhe melankolie, kur ne fund mbetet I vetem dhe kendon per jeten e tij te mjeruar.

Endrju, Tobi dhe karakteter e tjere jane sa te zgjuar aq dhe te marre, sepse ata e kuptojne jeten vetem si nje defrim, jane njerez parazitare qe jetojne ne kurriz te nejrezve te tjere dhe bejne qejf me shpenzime te kota dhe enderrime frikacakesh.

Temat :

1.Dashuria si shkaktare e vuajtes ( Te gjithe personazhet ndonjehere shprehen se s’mund t’ia dalin dot pa dashurine)

2.Papercaktimi I suksualitetit ( Orsino- Viola, Olivia- Viola, Antoni- Sebastiani)

3.Marrezia e ambicjes se madhe (Malvolio)

Motivet :

1.Letrat, mesazhet – sherbejne edhe si mjete informimi, edhe si mosinformimi. Shpesh gjerat qe jane dhene neper kumte kane marre nje kuptim ndryshe, ose jane shtremberuar qellimisht.

2.Cmenduria

3.Maskimi ka te beje me ate c’ka jemi ne ne te vertete, nese seksualiteti eshte I shkruar ne gur apo merr kuptime te ndryshme varur nga rrethanat, qofte edhe veshjet. Gjithashtu lidhen dhe veshjet me pozicionin ne shoqeri.

4.Identiteti I ngatarruar

Simbolet :

1.Dhuratat e Olivias ( unazat qe I jep nje here Cesarit, nje here Sebastianit, tregojne sesi ajo mendon se nese nuk do ta fitoje dashurine e tij, ajo do ta bleje ate)

2.Erresira ne qeline e Malvolvios – Nderkohe qe ne dhome ishte erresire,  Maria e genjente ate duke  I thene se ka drite, por ai s’mund ta shihte, ndersa Malvolio I thote se erresira( cmenduria) nuk eshte ne dhome me te, por eshte jashte, pra tek Tobri dhe Maria qe e burgosen padrejtesisht.

3.Nderrimi I veshjeve – sa rendesi ka fiziku para shpirtit.

Vecori te stilit :

Gershetohen :

Notat realiste me ato lirike

Satira dhe humori me melankoline dhe trishtimin

Elementet komike me ato dramatike

Poezia popullore me poezine e kultivuar

Humanizmi I periudhes se rilindjes me traditat e pasura popullore

Ne fragmenin ku ndodh ballafaqimi I personazheve, mashtrimi I madh shoqerohet me epitetin “ I bukur” . Kjo tregon se s'kemi te bejme me nje mashtrim si ves, por me nje genjshter te bardhe. E verteta qe doli ne shesh nuk coi ne perkeqesimin e situates, por I dha asaj zgjidhjen me te mire.

Prometeu i lidhur koment dhe analize (Eskili)

Tragjedi antike greke shkruar nga Eskili .

Tragjedia buron nga fatalitetiti jetes dhe heroi tragjik afirmohet ne lufte me te. Fataliteti bie mbi ate qe ka shkelur ligjet e pashkruara per te cilat vihen ne mbrojtje perendite.  Prandaj ne te gjitha tragjedite antike, perendite marrin pjese si personazhe me te drejta te plota.

Heroi I tragjedise eshte hero me karakter te jashtezakonshem ne situate te jashtezakonshme.

Subjektin kjo tragjedi e merr nga ciklet mitologjike me bema hyjnish dhe me heronj legjendare.  Subjekti ishte I njohur, ndaj dhe nuk ka rendesi zgjidhja e konfliktit aq sa ka rrjedha artistike dhe teknika e organizmit te materialit dramamtik, ndaj dhe skenat jane te gjalla dhe universale.

Kori I oqeanideve nga ana tjeter jane nje perberes I tragjedise antike greke. Kori nuk eshte kundra veprimit te Prometeut, por ai nuk mund te pranoje qe heroi te denohet ne nje forme aq te dhushme. Kori eshte nje e I paanshem, zeri  I  urtesise popullore dhe na afron me prane te vertetave te autorit.

Prometeu – hero mitologjik dhe hero I epokes  sepse eshte  :

-          Simbol I vetesakrifikimit

-          Simbol I pathyeshmerise intelektit dhe durimit

-          Hero me fat te paracaktuar (ai ishte ne dijeni te pasojave te veprimit te tij)

-          Simbol I perparimit dhe ndricimit te mendjes se njerezimit,krijuesi I arteve te dobishme

-          Profeti qe parashikoi permbysjen e tiranise

-          Heroi midis botes njerezore dhe asaj hyjnore

-          Simbol I humanimzmit

Edhe pse ai I perket botes se hyjnive, ai nuk ishte ne mbrojtje te tyre. Ai eshte vuajtesi  tragjik, heroi I vetmuar qe shpetoi gjithe njerezmin por asnje s’mund ta shpetonte ate.

Subjekti :

Prometeu eshte nje Hyjni Titane. Mendohet se vete ai ka krijuar njerezimin.  Ai ishte I zgjuar dhe donte qe dhe njerezit  e vdekshem te benin nje jete me te mire, si benin perendite. Ndaj ai vodhi zjarrin  e Zeusit nga Parajsa dhe e dergoi ne toke, duke I sjelle njerezve dhuraten me te madhe. Kur Zeusi e kuptoi, ai urdheroi krijim e Pandores- gruas se pare qe do te sillte fatkeqesi ne boten e njereve, dhe Prometeun e lidhi ne nje shkemb ku cdo dite nje shqipnje I hante melcine. Me vone prometeu shpetohet nga Herkuli.

Mesazhi dhe idealet demokratike :

Heroi I epokes se lavdishme ishte ai qe u sakrifikua per te mrien e njerezimit, nje deshmor I vertete qe e meritojne te gjithe.Ai kishte ideale te medha bauar tek lufta e pabarazise, ndryshimet klasore dhe kunder pushtetit absolute te te forteve.

Konflikti midsi Zeusit dhe Prometeut  ka nje kuptim filozofik. Kemi te bejme me konfliktin mes te fortit e tiranit me njeriun e drejte. Zeusi simbolizon dhunen dhe erresiren, ndersa Prometeu parashikon thyerjen e tiranise. Ai shfaqet hapur kundra hynive, pasi perndyshe do te quhej hipokrizi.

Temat :

Tirania dhe shoqeria : Zeusi eshte konsideruar si me I pameshirshmi nga tiranet se pse ai nuk njeh ndjenja si dashuria, miqesia apo keqardhja. Ai e den Prometeun edhe pse ishin miq, madje Prometeu ishte faktori kys qe e coi Zeusin ne fitoren e luftes kundra Titaneve. Ky ndeshkim eshte konsideruar si shume I rende jo per faktin se ishte I veshtire , por seshte ishte  bere kundra nje miku. Akoma me tej, ky ndeshkim eshte marre nga Zeusi sepse Prometeu vleresoi me shume miqesine me njerezit sesa ate me Zeusin. Shkaku pse Zeusi nuk e vlereson miqesine gjendet thelle ne natyren e tij, mbi vleresimi per veten dhe ne bindjen se te gjithe duhet t’I nenshtrohen atij. Ndaj Eskili me qellim permend disa here gjate vepres rolin e shoqerise dhe dashurise. Gjithashtu kori I Oqeanideve ne fund permbyll duke thene se miqesia eshte nje vlere e mrekullueshme.

Mendimi dhe forca : Prometeu dhe Zeusi njihen respektivisht si perfaqesues te mencurise dhe forces. Konflikti midis dy personazheve avancon gjate vepres sepse te dy ndjekin rrugen e vet per te zgjidhur problemet. Ne fund Eskili na meson se forces I nevojitet mencuri per ta menaxhuar dhe per te evituar katastrofa.

Kryenecesia :  Te dy personazhet ne fjale jane kryenece : Prometeu qe nuk kerkon falje dhe Zeusi qe nuk e zbut denimin. Asgje e mire nuk erdhi nga kjo sjellje. Funksionimi  me I mire I shoqerise arrihet atehere kur eshte e pranishme toleranca.

Perparimi : Eskili beson tek progresi I njerezimit, dhe si rrjedhoje Zeusi ndiehet I kercenuar nga kjo.